Εδώ και χρόνια η ένταξη του Μαυροβουνίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσιάζεται ως θέμα χρόνου. Νέα έγγραφα όμως δείχνουν ότι, για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια αναμονής, η Πόντγκοριτσα βρίσκεται πράγματι πιο κοντά από ποτέ στον ευρωπαϊκό της στόχο
Όλο και συχνότερα το τελευταίο διάστημα επανέρχεται το ερώτημα για το πότε το Μαυροβούνιο θα γίνει επιτέλους το επόμενο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κι ενώ ανάλογες προβλέψεις έχουν διατυπωθεί επανειλημμένα τα προηγούμενα χρόνια, αυτή τη φορά φαίνεται να υπάρχουν πιο απτά δεδομένα. Σύμφωνα με έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που εξασφάλισε η κροατική εφημερίδα «Jutarnji list», η Πόντγκοριτσα καλείται να ολοκληρώσει όλες τις ανοιχτές διαπραγματευτικές ενότητες έως το τέλος του 2026. Το σχέδιο προβλέπει το κλείσιμο έξι κεφαλαίων το Νοέμβριο και ακόμη έξι το Δεκέμβριο, ώστε να ακολουθήσει η σύνταξη της Συνθήκης Προσχώρησης την άνοιξη κι η υπογραφή της τον Ιούνιο του 2027.
Ο πιο προχωρημένος υποψήφιος
Σε αντίθεση με άλλες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, το Μαυροβούνιο έχει προχωρήσει σημαντικά τη διαπραγματευτική διαδικασία.
Από τις 33 διαπραγματευτικές ενότητες έχουν ανοίξει όλες, ενώ οι 21 έχουν ήδη κλείσει προσωρινά.
Αυτό καθιστά την Πόντγκοριτσα τον αδιαμφισβήτητο πρωτοπόρο μεταξύ όλων των υποψήφιων προς ένταξη χωρών. Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη Σερβία, η οποία έπειτα από δώδεκα χρόνια διαπραγματεύσεων έχει κλείσει μόλις δύο από τα 35 κεφάλαια, ενώ η Αλβανία εξακολουθεί να στοχεύει στην ολοκλήρωση της διαδικασίας έως το τέλος του 2027.
Η εξαίρεση των Δυτικών Βαλκανίων
Η πρόοδος του Μαυροβουνίου γίνεται ακόμη πιο εμφανής όταν συγκριθεί με τις υπόλοιπες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων.
Η Σερβία, αν και ξεκίνησε τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις πριν από περισσότερο από μία δεκαετία κι εξακολουθεί να δηλώνει ότι η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί στρατηγικό στόχο, βρίσκεται αντιμέτωπη με συνεχείς καθυστερήσεις.
Οι Βρυξέλλες εξακολουθούν να θεωρούν ότι ζητήματα όπως οι σχέσεις με το «Κοσσυφοπέδιο», η εξωτερική πολιτική κι η εναρμόνιση με τις ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Ρωσίας αποτελούν σημαντικά εμπόδια για την επόμενη φάση της διαδικασίας.
Παρόμοια είναι η εικόνα και στην Αλβανία.
Παρότι τα Τίρανα φιλοδοξούν να ολοκληρώσουν τις βασικές διαπραγματευτικές διαδικασίες έως το τέλος του 2027, η πορεία αυτή επηρεάζεται από την εσωτερική πολιτική κατάσταση.
Οι συνεχείς αντιπαραθέσεις μεταξύ κυβέρνησης κι αντιπολίτευσης, οι καταγγελίες για διαφθορά και τα κύματα κοινωνικής δυσαρέσκειας έχουν επανειλημμένα προκαλέσει ερωτήματα στις Βρυξέλλες σχετικά με τον ρυθμό των μεταρρυθμίσεων.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το Μαυροβούνιο εμφανίζεται ως η μοναδική χώρα της περιοχής που εξακολουθεί να κινείται με σχετικά σταθερό βηματισμό προς την ένταξη. Αυτό δεν σημαίνει ότι η πορεία του είναι χωρίς προβλήματα.
Σημαίνει όμως ότι, συγκριτικά με τους γείτονές του, η Πόντγκοριτσα έχει καταφέρει να πείσει σε μεγαλύτερο βαθμό τους ευρωπαϊκούς θεσμούς ότι μπορεί να φτάσει πρώτη στον στόχο.
Γιατί το Μαυροβούνιο άλλαξε τη βίζα
Μία από τις πιο συζητημένες αποφάσεις της μαυροβουνιακής κυβέρνησης ήταν η επιβολή θεωρήσεων εισόδου από την 1η Νοεμβρίου σε πολίτες της Ρωσίας, της Λευκορωσίας, της Κίνας, της Τουρκίας και της Σαουδικής Αραβίας.
Η κίνηση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, ιδιαίτερα επειδή οι Ρώσοι κι οι Σέρβοι τουρίστες αποτελούν σημαντικό κομμάτι της οικονομίας της χώρας.
Ωστόσο, στις Βρυξέλλες η απόφαση θεωρείται μέρος της εναρμόνισης με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και συνδέεται άμεσα με το περίφημο Κεφάλαιο 24, το οποίο αφορά τη Δικαιοσύνη, την Ελευθερία και την Ασφάλεια. Πρόκειται για ένα από τα δυσκολότερα κεφάλαια της ενταξιακής διαδικασίας και παραδοσιακά συγκαταλέγεται σε εκείνα που κλείνουν τελευταία.
Το κόστος της ευρωπαϊκής πορείας
Η επιβολή βίζας στους πολίτες της Ρωσίας κι άλλων χωρών δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική προσαρμογή στις απαιτήσεις των Βρυξελλών.
Για πολλούς στο Μαυροβούνιο συμβολίζει το πραγματικό τίμημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, η χώρα διατηρούσε ιδιαίτερα στενές οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις με τη Ρωσία.
Ρώσοι επενδυτές απέκτησαν ακίνητα στην Αδριατική, χιλιάδες Ρώσοι εγκαταστάθηκαν μόνιμα ή εποχικά στη χώρα, ενώ ο τουρισμός βασίστηκε σε σημαντικό βαθμό στις αφίξεις επισκεπτών από τη Ρωσία και τη Σερβία.
Η εικόνα αυτή άρχισε να αλλάζει σταδιακά μετά την ένταξη του Μαυροβουνίου στο ΝΑΤΟ το 2017, χωρίς όμως να εξαφανιστούν οι δεσμοί που είχαν οικοδομηθεί επί χρόνια.
Η ρωσική παρουσία παρέμεινε αισθητή στην αγορά ακινήτων, στον τουρισμό και σε τμήματα της οικονομίας που είχαν συνηθίσει να λειτουργούν με αυτό το μοντέλο.
Ακριβώς γι' αυτό η απόφαση για το νέο καθεστώς θεωρήσεων απέκτησε τόσο μεγάλη πολιτική βαρύτητα.
Η Πόντγκοριτσα επέλεξε να ευθυγραμμιστεί με τις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γνωρίζοντας ότι η επιλογή αυτή μπορεί να επηρεάσει παραδοσιακές ροές επισκεπτών, επενδύσεων και κεφαλαίων.
Με άλλα λόγια, το Μαυροβούνιο δείχνει διατεθειμένο να θυσιάσει μέρος των ιστορικών και οικονομικών του δεσμών με τη Ρωσία προκειμένου να μην τεθεί σε κίνδυνο η ευρωπαϊκή του πορεία.
Σε αντίθεση με τη Σερβία, η οποία εξακολουθεί να προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις Βρυξέλλες και τη Μόσχα, η Πόντγκοριτσα φαίνεται να έχει επιλέξει με μεγαλύτερη σαφήνεια προς ποια κατεύθυνση θέλει να κινηθεί.
Δεν έχουν τελειώσει όλα
Παρά την αισιοδοξία που επικρατεί, τα χρονοδιαγράμματα παραμένουν υπό όρους.
Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να ολοκληρωθούν, οι αξιολογήσεις να είναι θετικές κι, ακόμη κι αν υπογραφεί η Συνθήκη Προσχώρησης, θα απαιτηθεί η επικύρωσή της από όλα τα σημερινά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με άλλα λόγια, ο δρόμος προς τις Βρυξέλλες παραμένει ανοιχτός αλλά όχι δεδομένος.
Η χώρα που έφτασε πρώτη στην πόρτα
Για πολλά χρόνια το Μαυροβούνιο παρουσιαζόταν ως το «καλό παιδί» της ευρωπαϊκής διεύρυνσης, χωρίς όμως να βλέπει το πολυπόθητο αποτέλεσμα να πλησιάζει.
Σήμερα η εικόνα δείχνει διαφορετική.
Η Πόντγκοριτσα βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ στην ένταξη, αλλά γνωρίζει καλά ότι στα Βαλκάνια η πιο δύσκολη απόσταση δεν είναι εκείνη μέχρι την πόρτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης· είναι το τελευταίο βήμα πριν περάσει κανείς το κατώφλι…
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών